Meer contact met je gevoel begint in je lijf (niet in je hoofd)

Je kunt precies vertellen wat er mis is

De trigger, het patroon, de vermoedelijke oorzaak uit je jeugd. Je hebt het erover gehad met een therapeut, met je vriendinnen, met jezelf in de spiegel. Na alle zelfhulpboeken, podcasts, workshops en therapie snap je echt wel wat er speelt.

En toch verandert er weinig aan hoe het vanbinnen voelt. Dan meldt zich vaak een strenge innerlijke stem :”Het ligt aan mij. Ik doe het fout, ik snap het niet, ik kan het niet.”

Maar wat als het níet aan jou ligt? Wat als er iets heel anders aan de hand is? Begrijpen en voelen zijn namelijk twee verschillende systemen, en het ene zet het andere niet vanzelf aan.

Je kunt het probleem tot in detail uitleggen

Veel vrouwen die bij mij komen, hebben een uitgebreide analyse van zichzelf klaarliggen. Ze weten wanneer het patroon begon, welke gebeurtenissen eraan ten grondslag liggen en hoe het zich vandaag laat zien. Die kennis is waardevol en ze lost tegelijkertijd niets op.

Het is als een recept perfect uit je hoofd kennen zonder het gerecht ooit geproefd te hebben. Je kunt alle ingrediënten opnoemen, de volgorde van de stappen, de bereidingstijd. Over de smaak zegt dat helemaal niets…

Begrijpen en voelen zijn twee verschillende systemen

Je hoofd verwerkt informatie via taal, logica en volgorde. Je gevoel werkt via je lichaam, via spanning en ontspanning, warmte en kou, druk en ruimte. Voor dat vermogen om je eigen binnenwereld waar te nemen bestaat een woord, interoceptie, en het heeft in je brein een eigen adres. Vooral de insula speelt daarin een rol, een gebied dat lichaamssignalen omzet in wat jij ervaart als een gevoel.

Die twee systemen praten niet automatisch met elkaar. Je kunt het ene tot in perfectie trainen zonder dat het andere meebeweegt. Dat verklaart waarom je feilloos kunt beschrijven wat je zou moeten voelen, zonder het daadwerkelijk te voelen. Waarom snappen niet hetzelfde is als veranderen zit precies in dat verschil.

Hoe je hoofd je heeft gered

Dat je zo in je hoofd bent gaan wonen, was geen keuze. Als een kind intense emoties ervaart ( angst, woede, verdriet maar ook blijdschap) en het wordt daarin niet ontmoet, of er komt afwijzing op, dan is weggaan bij die gewaarwordingen een uitstekende vorm van zelfbescherming. Voelen was toen simpelweg te pijnlijk, of te riskant.

Wat als kind functioneel was, en misschien wel je redding, is als volwassene vooral een belemmering. Het systeem draait nog steeds, alleen is de situatie waarin het ontstond allang voorbij.

Wat er gebeurd als je gevoel weinig ruimte krijgt

Gevoel verdwijnt niet als je er geen ruimte voor maakt. Het verplaatst zich. Naar spanning in je nek, naar vermoeidheid zonder duidelijke oorzaak, naar een kort lontje op momenten die dat eigenlijk niet rechtvaardigen. Naar dat gevoel dat je ‘alles’ hebt en toch onrustig bent.

Je lichaam registreert alles wat je hoofd wegredeneert, en het houdt dat vast tot er alsnog ruimte voor komt.

Je lichaam praat de hele dag

Een opgetrokken schouder. Een keel die dichtknijpt. Een maag die zich omdraait bij een bepaalde naam in je inbox. Een adem die stokt terwijl iemand nog aan het praten is.

Deze signalen zijn er altijd geweest. Wat je hebt geleerd, is ze te negeren, ze weg te ademen of ze te overstemmen met nog een taak. Dat weggaan bij de signalen van je lichaam is aangeleerd, in een periode waarin voelen niet veilig of niet nuttig was. En wat afgeleerd is, valt ook weer te ontwikkelen.

Waarom bewustzijn alleen niet genoeg is

Bewust ademen helpt. Gronden helpt. Mindfulness helpt zeker, want daar leer je je aandacht richten op wat je ervaart. Het helpt je om bewuster te worden van wat je voelt én erbij te blijven zonder gelijk iets te willen doen.

We zijn geconditioneerd om weg te bewegen bij pijn en ongemak, en om plezier na te jagen. Boeddha noemde dat Samsara en zag het als de oorzaak van al het lijden. Die reflex is dus doodnormaal en zeker geen persoonlijke tekortkoming. Hij is alleen weinig behulpzaam, want zolang je bij elk ongemak vertrekt, ontdek je nooit dat je pijn ook kunt dragen. En dat er meestal een belangrijke boodschap in zit.

En dat is precies waarom je er met mindfulness alleen nog niet bent. Want je voelt misschien meer en kunt het observeren, maar wat dan? Hoe weet je wat je gevoel je te vertellen heeft en wat je ermee moet doen?

Hoe je meer contact krijgt met je gevoel

In lichaamsgerichte therapie leer je de signalen van je lijf weer serieus te nemen, te beginnen bij de kleinste. Er lopen daarin twee sporen naast elkaar, en ze zijn allebei nodig.

Erbij blijven zonder er een heel verhaal van te maken

Het eerste spoor is dat je je aandacht bij een gewaarwording houdt en er niet direct een verklaring aan vastplakt. Waar zit het, hoe voelt het, wordt het sterker of zwakker, komt er beweging in. Dat klinkt eenvoudig en is het niet, want je hoofd staat klaar om er onmiddellijk iets zinnigs over te zeggen.

Juist door dat uit te stellen, leert je zenuwstelsel iets nieuws. Voelen is geen bedreiging. Er is ruimte om erbij te blijven. Zo bouw je stap voor stap dat contact op, en dat is ook precies het antwoord op de vraag “ik wil meer contact met mijn gevoel, hoe doe ik dat”.

Nieuwe ervaringen opdoen in contact

Het tweede spoor is minstens zo belangrijk. Je hebt ooit geleerd dat je gevoel te veel was, of niet welkom. Toegang tot je gevoel krijgen vraagt dat je zenuwstelsel ervaart dat het in het Nu wél veilig is om te voelen wat je voelt. En dat leert het in contact met een ander mens.

In de therapiekamer zit iemand tegenover je die kalm en aanwezig blijft bij alles wat er in jou omgaat. Die blijft, ook als het heftig wordt, ook als er iets naar boven komt waar je je voor schaamt.

En als er een breuk ontstaat in dat contact, wat onvermijdelijk een keer gebeurt omdat ook ik weleens minder afgestemd reageer, dan benoemen we die breuk en herstellen we hem samen. Zo doet je systeem de ervaring op die vroeger ontbrak.

Marit en de naam in haar inbox

Neem Marit, 42 jaar, twee kinderen, vier dagen werken. Er is een collega van wie de naam in haar inbox iets met haar doet.

Vroeger merkte ze daar weinig van. Ze las de mail, vond hem wat kortaf, dacht dat ze zich aanstelde en schreef een vriendelijk antwoord. Drie keer herschreven. De rest van de dag was ze net iets te scherp tegen iedereen, ’s avonds had ze hoofdpijn en ze wist niet goed waar die vandaan kwam.

Nu merkt ze het eerder. Haar maag draait om nog voordat ze de mail heeft geopend. Ze blijft daar even bij, zonder er meteen iets van te vinden. Het wordt zwaarder, dan komt er een beeld bij van hoe ze zich voelde in de laatste vergadering. Ze herkent het. Dit is spanning, en eronder zit de angst voor het oordeel van iemand die ze belangrijk vindt.

Ze voelt ook wat ze nodig heeft, namelijk duidelijkheid. Ze belt haar collega op in plaats van de mail voor de derde keer te herschrijven. Het gesprek duurt vier minuten en daarna is het weg. De hoofdpijn komt die avond niet.

Wat meer voelen je op kan leveren

Contact met je gevoel bouwt zich op, moment na moment waarop je iets voelt en erbij blijft. Na verloop van tijd wordt dat contact vertrouwder en ga je het verschil merken tussen een gedachte over wat je zou moeten voelen en het gevoel zelf. Je merkt eerder wanneer iets niet klopt voor jou, wat ook alles te maken heeft met grenzen voelen in plaats van bedenken.

En er gebeurt nog iets. Als je niet langer voortdurend bezig bent met het vermijden van alles wat je liever niet voelt, komt er ongelooflijk veel energie vrij om van je leven te genieten. Zonder dat je daar je best voor hoeft te doen. En als je er op emotioneel gebied echt voor jezelf kunt zijn, verdwijnt die strenge innerlijke stem vanzelf wat meer naar de achtergrond. Liever worden voor jezelf gaat dan bijna vanzelf.

Wil je dit zelf ervaren?

Als je merkt dat je het verhaal van jezelf feilloos kunt vertellen, maar dat er gevoelsmatig weinig veranderd, dan ligt er een belangrijke sleutel in het contact met je lichaam.

Benieuwd of lichaamsgerichte therapie je daarbij kan helpen? In een kennismakingsgesprek verkennen we samen wat jou vraag precies is en of ik inderdaad iets voor je kan betekenen. Je bent van harte welkom!